آگهی و اعلان شما در اينجا

کابل، افغانستان

لوركا و اسپانيا معادل هم هستند

محمد باقر كلاهی

به نظر من لوركا و اسپانيا معادل هم هستند و هم را به خاطر مى آورند و بنابراين من درباره لوركا اول از اسپانيا شروع می كنم در موضوعی كه آن را می نامم رنسانس اسپانيا :  اسپانيا علی رغم پيشينه ای كه به نام سروانتس مزين است به گمان من رستاخيز خود را پس از جنگ جهانی  اول به ظهور رساند.

اروپا وامانده از اولين جنگ جهانی در ميان دولت های فراملی  بزرگ ، به لبه ی پرتگاه پوچی  و نهيليسم رسيده بود و در فرم های  هنری  هم ، اين خستگی  و دلمردگی  را بازتاب می داد تا اين كه جنگ های  داخلی  اسپانيا چراغ اميدی  روشن كرد در ذهن خسته ومايوس روشنفكران ‌و هنرمندان.

رويكرد دسته جمعی  نويسندگان هنرمندان و قلم به دستان كه تفنگ به دوش گرفتند و خطوط جبهه ی جمهوری خواهان را به هنرستان و دبستان پرفروغی تبديل كردند تاريخی  و تماشايی  ، مثلاً آندره مالرو كه بعدها در دولت مارشال دوگل به وزارت فرهنگ فرانسه هم رسيد با يك قارقارك پرنده و هواپيمايي ناقص ، نيروی هوايی برای جمهوری  خواهان رو به راه كرد! چه كارها و آثاری  كه از دل وقايع اين جنگ ، موضوع يابی  و مضمون سازی نشدند و اگر مثلاً دهكده ی گرونيكا زادگاه پيكاسو در طی  همين جنگ بمباران هوايی نشده بود تابلو گرونيكا كه اوج هنر اين استاد است خلق نمی شد. آثار به وجود آمده از دل اين حادثه تاريخی ضمناً خصلتی چند وجهی دارند كه مضمون آزادیو تعهد و شهامت و عشق و امثال اين ها را كه گوهره ی  هنر ناب هستند در بطن خود جای  داده است كه نمی دانم چرا الان اسم نمايش نامه مشهور برتولدبرشت با نام تفنگ های ننه كارار به ذهنم می رسد كه در جای  خود يكی از مشهورترين كاركترهای مادر را نشان می دهد .

حسن اين رنسانس هنری اسپانيايی يكی در اين است كه در عصر به وجود آمده اگر نه ظهور نابغه ای مثل لوئيس بونوئل سينما گر نامدار اسپانيايی ممكن نبود و يا مثلاً اگر در اين عصر ، تكاپوهای انسان شناسی منجر به ظهور مسائلی مثل روانكاوی و طرح موضوع خودكاوی ذهن و ضمير ناخودآگاه نشده بود آيا سوررآليسم اسپانيايی ظهور پيدا می كرد و يا مثلاً فيلم سگ اندلسی ساخته می شد؟ و ظهور سالوادور دالى نقاش سوررآليست اسپانيايی با دنيای جادويی اش آيا در عصری پيش از آن ممكن بود و يا حتا آثار پيكاسو و آدم نمايی كوبيك اين نقاش اسپانيايی پيش از ورود انسان به قرن بيستم ممكن بود؟

از اينجا می شود وارد اين موضوع شد كه اساساً آثار لوركا در مركز ثقل چنين حوادثی و چنين روزگاری شكل يافته و شاعر با تمام آگاهی غريزه ی خود به درون اين حوادث پرتاب شده بود و مرگ فجيع اش شاهدی ديگر بر عجايب اين روزگار بود . لوركا را به خاطر سرودن شعری تيرباران كردند كه در آن بعداز ظهر نحس حتا نتوانست آن را به خاطر بياورد.