هفته نامه چای داغ: خبری، تحليلی و انتقادی

آگهی و اعلان شما در اينجا

کابل، افغانستان

هفته نامه خبری، تحليلی و انتقادی

سال اول، پيش شماره، ابتدای جوزای 1384

همراه 4 صفحه ضميمه کار و بار

وضعيت زبان در افغانستان

آيا تاکنون به زبان و کلماتی که از آن استفاده می کنيد انديشيده ايد؟ آيا مي دانيد که زبان و کلمات سرگذشتی طولانی داشته تا به ما رسيده است؟ فارسی يا دری، پشتو، ازبکی، بلوچی و.. هريک با تاريخی از فراز و نشيب اکنون زبان های بومی و مادری مان در افغانستان می باشند. زبان ها مانند موجودات زنده در طی دوران ها تحت عوامل سياسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی دگرگون شده، رشد می يابند و يا مراحل زوال و نابودی را طی می کنند. اکنون در شرايط جديد در افغانستان ما شاهد هجوم انبوه کلمات و عبارات از زبان های ديگر به زبان های بومی مان هستيم. در بسياری از موارد افراد زيادی بجای استفاده از کلمات زيبا، روان و همه فهم خودمان از کلمات زبان های ديگر بويژه انگليسی استفاده می کنند. زمانی حاکمان وقت برای تاييد حکومت خود از طرف خلفا ی عباسی، عربی مآبی را با کمک عده ای فضل فروش در کشورمان رايج کردند و اکنون همين مشکل را با انگليسی داريم. مشخص است که دانستن زبان دوم دريچه ی تازه ای را بروی آدمی می گشايد، اما استفاده ی نابجا از کلمات بيگانه باعث نابسامانی و حتا انقراض زبان های بومی می شود. از سويی افغانستان نمی تواند دروازه هايش را بروی جهان مدرن ببندد. اگر چنانچه ما بخواهيم همچنان مصرف کننده باشيم و در جهان نو چيزی برای عرضه نداشته باشيم و کم کاری ها و سهل انگاری ها را ادامه دهيم، مصرف کنندگانی بيش نخواهيم بود که از صنايع و توليدات ديگران استفاده می کنيم. ادامه ی روند مصرف باعث اين می شود که ما بجای داشتن افغانستان زيبا و آباد، کشورمان را به زباله دان کشور های صنعتی تبديل خواهيم کرد.

وضعيت کتاب در افغانستان

تنها در اين سطور کوتاه نمی توان وضعيت کتاب و کتابخوان را در افغانستان بررسی کرد. اما حتا با نگاهی گذرا می توان سرنوشت غمگين کتاب را در افغانستان مشاهده کرد. کتابفروشی جز در پايتخت و چند شهر بزرگ ديگر مانند هرات و مزار شريف، در نقاط ديگر افغانستان تقريبا مشاهده نمی شود. کتاب هايی که در کتابفروشی های افغانستان عرضه می شود، غالبا چاپ ها ی قديمی محسوب می شوند. کتاب های چاپ سال ها پيش نشان می دهد که خوانندگان نمی توانند از طريق آن ها به اطلاعات و مسايل روز دسترسی داشته باشند. عمده کتاب هايی هم که در کتاب فروشی ها جهت فروش قرار گرفته اند، کتاب های چاپ ايران هستند که علی رغم اينکه می توان کتاب های خوبی را در زمينه های گوناگون از ميان آن يافت اما آن ها هم کتاب های چاپ سال ها پيش هستند. همچنين کتاب های چاپ ايران را همه می دانيم که در گير و دار سانسور در ايران حتا ناقص منتشر می شوند. در کنار اين مطبعه يا چاپخانه ی حرفه ای در افغانستان وجود ندارد. به اين معنا که اگر امکانات خوبی را هم يک چاپخانه در کابل داشته باشد، اما تخصص لازم برای چاپ صحيح وجود ندارد. گاهی ديده شده است که مثلا کتاب پانصد صفحه ای را از صفحه ی يک تا صد ، چند بار در يک جلد کتاب گذاشته اند. يا گاهی حتا ديده شده که اثر دست سياه شده ی فردی که در چاپخانه کار می کند، داخل صفحات کتاب در اثر سهل انگاری کتاب را از بين برده است. در مجموع کيفيت طراحی و چاپ کتاب در افغانستان بشدت پايين است. از سوی ديگر خود نوشته ی نويسنده نيز مشکلات فراوان نگارشی دارد و کيفيت و سطح نوشته مشخصا پايين است. کتاب های خوب در کابل تقريبا منتشر نمی شوند و در دسترس نيست. از سويی افرادی که بدنبال کتاب های بهتر و تخصصی تر باشند، کمتر ديده می شوند. کتاب های درسی مدارس و دانشگاه نيز مانند ديگر کتاب ها کيفيت پايين دارند. کتاب های درسی مدارس يا مکتب ها با سيستم درسی بسيار کهنه در اختيار افراد است. با ورق زدن کتاب های درسی تاسف عميقی بايد خورد که هنوز روش درسی تغيير نکرده است و کتاب ها با متد های روز که مردم بتوانند با فراگيری آن به سطح زندگی رشد بدهند، وجود ندارد. از سويی باز سال ها جنگ و خشونت در افغانستان امکان فراگيری خواندن و نوشتن را ستانده و کتاب و بساط قلم و نوشتن و چاپ برچيده شده بود. متاسفانه باز از سويی کمترين تلاش برای برای بهبود وضعيت ديده نمی شود.