از كلياتى مربوط به سه رويداد مشخص وارد موضوع مى شوم ، از طرح مسائلى مربوط به سه مليت يه سه قوم يا سه نوع نامگذارى بر سه جور مردم: مردم كرد، مردم افغانستان ، مردم تركمن .

دوست شاعركردى ، چندى پيش مى گفت كه مسئله اصلى مردم كرد رهبرانش هستند. خيانت هميشگى رهبران سياسى مردم به آنان مشكل هميشگى كردها بوده و هست. اين رهبران تقريباً عمدتاً و همواره از يك سو تقسيم بندى هاى درون مردم كرد را كه مى شود فقط به تفاوت تعبير كرد و از آن نتايج اقتدارگرايانه و سلسله مراتبى نرسيد، به تضادهاى خشونت آميز تبديل كرده اند و از سوى ديگر، در رقابت با رقباى كردشان بر سر قدرت با نيروهاى خارجى از قبيل دولت هاى منطقه و دولت هاى استعمارگر خارج از منطقه بر عليه منافع مردم كرد سازش كرده اند. يكى از بارزترين و در ضمن خائنانه ترين سازش ها در اين دهه هاى اخير توافق برخى از اين رهبران سياسى با حكومت امريكا بر خلاف منافع مردم كرد بوده است، يكى ديگر از نتايج اين سازش تشديد تضاد در ميان گروه هاى مختلف درون مردم كرد است، اين مسئله هم مربوط مى شود به سياست حكومت استعمارى امريكا كه در هر جا كه سياست هاى استعمارى اش را پياده كرده است( تحت عنوان ليبراليسم نو، آزادى زنان و دموكراسى) انواع تقسيم بندى هاى درون مردم را تبديل به انواع آپارتايد و تضادهاى آشتى ناپذير ساخته است تا از درون مناقشات مختلف هرمونى و منافع خودش را تامين كند وهم همان طور كه ابتدا به آن اشاره كردم، مرتبط است با سياست هاى تفرقه افكنانه ى احزاب و رهبران سياسى كردها كه در زمانيست فقط منافع اقتصادى سياسى و قدرت حزب خود مورد نظرشان است. نتيجه ى تبعى چنين حوادث و تجاربى اين است كه قدرت متمركز و وانحصارى و ثابت متعلق به يك حزب يا حكومت، چه بومى و چه غير بومى، هم منطقه اى و هم جهانى ، به نام دولت/ ملت، به نام ناسيوناليسم، به نام ليبراليسم و به نام جهانى سازى اقتصادى و سياسى در نهايت به ضرر منافع مردم خارج از انواع اين قدرت ها عمل مى كند.

از اين رو ، تمام تلاش هايى كه از طرف احزاب سياسى كردى و برخى روشنفكران كرد صورت مى گيرد تا مقوله ى مردم كرد را به ملت كرد تبديل كند و خواست آزادى خواهى و حق طلبى اين مردم را براى سركوب نشدن و آزادانه بيان كردن فرهنگ ، آداب و رسوم ، زبان، اسطوره ها و تاريخ خود و حق برخوردارى از نعمات و منابع طبيعى سرزمين وسيع، غنى و زيبايى كه قرن هاست در آن مى زيند، كار و توليد مى كنند و امروز كردستان چهارپارچه نام گرفته است، مبدل سازند به خواست تشكيل حكومت واحد كردى، در راستاى همان هدف سوق دادن قدرت، به سمت تمركز ، وحدت ، انحصار و زياده طلبى ، نتايج اين رويكرد، با توجه به آيينه ى تاريخ ، پيش از تحقق آن از هم اكنون آشكار شده است: اسقبال بعضى نيروهاى رسمى كردىاز تانك هاى آمريكايى، خوش آمد گويى به آن ها در برخى از رسانه هاى كردى و تقسيم منابع مالى و طبيعى سرزمين آبا و اجدادى مردم كرد بين خود و استعمار امريكايى و در فقر باقى گذاشتن مردم كرد و محروم نگهداشتن آنان از آزادى ها و حقوقى كه وراى خواست تشكيل حكومت كردى خواهان آن بوده و هستند.

در حالى كه به نظر مى رسد با توجه به اهداف نيروهاى آلترناتيو مخالف تمركز قدرت كه به نفع مردم سراسر جهان، وراى تقسيم بندى هاى صورى و ساختگى دولت - ملت ها و مرزهاى ملى ( كه در واقع به نفع حكومت ها است ) كار مى كنند و امحاى همه ى قدرت هاى انحصارى و متمركز را مى خواهند از حكومت هاى كوچك و محدود بومى و محلى و ملى گرفته تا قدرت هاى بلوك بندى شده ى منطقه اى مثل اتحاديه اروپا و قدرت هاى انحصارى سركوب گر جهانى مثل حكومت استعمارى امريكا، و در راستاى نفى قدرت انحصارى از توزيع قدرت حمايت مى كنند تا از تمركز آن، و با توجه به موقعيت جغرافيايى و طبيعى سرزمين وسيع و كوهستانى و پراكنده كردستان در چهاركشور ( ايران ، عراق، سوريه، تركيه ) و تنوع نيروهاى مختلف درون جنبش كردى و مردم كرد به شكل فدراتيو اداره شدن اين سرزمين بدون حضور يك حكومت واحد و متمركز سراسرى كردى و بدون دخالت يك نيروى سركوب گر خارجى - امريكا - به خواست هاى آزادى خواهانه ى مردم كرد و مردم جهان در راستاى همان آلترناتيو غير قدرتى ياد شده و به تحقق آرمان صلح و آرامش و هم زيستى گروه بندى هاى مختلف ميان مردم كرد نزديك تر باشد. بديهى است كه اين شكل فدراتيو نمى تواند بدون فدراتيو اداره شدن چهار كشور ياد شده تحقق پذيرد و از همين جا اين نكته ى مهم آشكار مى شود كه آزادى و رهايى مردم كرد بدون ارتباط با آزادى و رهايى مردم چهار كشور و چه بسا مردم منطقه و مردم جهان ميسر نمى شود و هر كوششى براى آزاد شدن مردم از قيد انواع قدرت و براى صلح و آرامش در منطقه به منافع مردم كرد مرتبط است و هر كوششى كه اين مردم در اين راستا انجام دهند نيز به سود مردم منطقه است .

گروه هايى كه تاكنون در محاق سركوب نگاه داشته مى شوند و هنوز هم مى شوند، سخن از دگرگونى و امكان آفريدن جوامعى برپايه ى شرافت انسانى را سر داده اند . از اين شمار مى توان به زنان، كودكان، مهاجران، اقليت هاى قومى و نژادى و جنسى و غيره اشاره كرد كه بسيارى از دستاوردهاى مدرنيته براى آنان متحقق نشده است.

تفكرات و انديشه هاى مختلف درون پروژه ى مدرنيته از جمله ليراليسم و ماركسيسم سنتى كه در اواخر قرن بيستم دچار انواع بحران شده بودند سبب شدند انديشه هايى كه در دوران مدرن در حاشيه بودند سر برآورند، خيزش انواع بنيادگرايى يا جنبش هاى قومى نشانى از همان بحران و واپاشى درونى پروژه ى مدرنيته است. انسان ها در معرض تضادهايى با منشاء هاى قومى ، فرهنگى و مذهبى قرار مى گيرند و معناى ثابت و يكسان انسان و انسانيت درهم مى شكند. افول مدرنيته صداهاى قومى را آزاد مى سازد و آغاز استعمار نو سركوب مجدد اين صداها را مى خواهد!

شكاف بين سرمايه دارى و كمونيسم سراب بود، كلنجارى بود در چارچوب مدرنيته، هر چه باشد اين هر دو آموزه ى پيشرفت را مى پذيرند. مسئله ى مدرنيته ژرف تر از سرمايه دارى است تا به آن حد كه بديل هاى سرمايه دارى را نمى توان در نهايت در آن جا جست و جو كرد كه ماركس مى جست، يعنى در خود مدرنيته، ماركس با سرمايه دارى مخالف بود نه با مدرنيته. او معتقد بود با عقل مى توان با پروژه ى سرمايه دارى مخالفت و مبارزه كرد( با همان عقلى كه امروز به نام عقل ابزارى و خرد صورى با آن چالش مى كنيم ) با عقل و با ايجاد سيستم متمركز دولتى و تسلط انسان بر طبيعت و رشد تكنولوژى يعنى با تمام ابزارها و مفاهيم مدرنيته .

مبارزه ى امروز مبارزه اى است در دو جبهه : " از يك سو با همسان سازى و خودفريبى و ديگر فريبى مدرن و از سوى ديگر با جزم گرايى پيشامدرن…" مبارزه اى در جهت ساختن تعادلى نو در جهان امروز بين قواى مختلف سازنده ى آن و چند صدايى كردن آن .

جنبش اقليت ها از جمله اقليت هاى قومى و ملى و نيز جنبش زنان واكنشى است در برابر همسان سازى مردان طبقات حاكم و سركوب گرى آنان.جنبش زنان هم در عرصه ى عمومى و هم در عرصه ى خصوصى توازن قواى سنتى را در هم مى ريزد و شرايط را براى ايجاد جامعه اى چند قطبى آماده مى سازد. جنبش زنان و جنبش هاى قومى و طبقاتى و ملى توازن قوا را عادلانه تر و جوامع را چند صدايى مى سازند. تنها راه نجات بشر امروز از جنگ و خصومت هاى كور برقرارى عدالت و آزادى و برابرى در تمام جوامع از راه رفع و محو انواع نظام هاى سلطه ى جنسى، طبقاتى، قومى، مذهبى ، ملى و… است.

سنت مردسالارى و پدرسالارى در ميان تركمن هاى ايران بسيار قوى است. در مناطق روستايى بسيارى از پدرها مانع درس خواندن دخترانشان در كلاس پنجم دبستان مى شوند، دخترها مجاز هستند فقط تا كلاس چهارم درس بخوانند. پس از آن قالى بافى و بعد ازدواج سرنوشت محتوم شان است. دختران پس از ازدواج، طبق رسوم تركمنى بايد از همه ى مردان خانواده ى شوهر و حتا از زنان آن ها مثل مادرشوهر، خاله و عمه ى شوهر تا زمان بچه دارشدن رو بگيرند و جلوى آن ها ساكت باشند. شما مدام با زنانى برخورد مى كنيد كه پارچه اى را روى دهان شان بسته اند و با آمد و رفت آدم هاى مختلف اين پارچه را بالا و پايين مى كشند. اين پارچه ى روى دهان بعد از بچه دار شدن هم بايد باشد. شما تصور كنيد زندگى دختران جوانى را كه پس از ازدواج در خانه هايى كه با اقوام مختلف شوهر زندگى مى كنند مدام بايد در حال روگرفتن، پارچه روى دهان بستن و سكوت كردن باشند! اين دخترام همگى دوست دارند درس بخوانند و كارهاى ديگرى به جز قالى بافى و بچه دارى انجام دهند، به شهر بروند و زندگى ديگرى داشته باشند. زن تركمن به دليل كار زياد و زندگى سخت به سرعت شكسته و فرسوده مى شود. ازدواج دختر تركمن با غير تركمن تقريباً ممنوع است، خشونت عليه زنان تركمن هم چون عليه زنان تمام اقوام و نيز قوم فارس مسئله ى مشترك تمام زنان در ايران است. زن تركمن براى حفظ رسوم و هويت قومى تركمنى مجبور است مدام لباس تركمنى به تن داشته باشد در حالى كه مردان به ويژه مردان جوان در بسيارى مواقع لباس عمومى مردان ايران را به تن دارند و فقط در مواقع جشن ها و مراسم ويژه لباس تركمنى مى پوشند. لباس تركمنى زنان بسيار دست و پا گير است به ويژه هنگام سواركارى كه ورزش مورد علاقه ى تمام تركمن ها است.

مسئله ى جنسيت و مسائل قومى و ملى كردها، افغان ها ، تركمن ها و…

در درون اين اقوام و نظاير آن ها مسئله ى جنسيت به مسائل ملى و قومى گره خورده است. زنان در ميان اين اقوام هم زمان در گير مناسبات تبعيض آميز جنسى و ستم مرد سالارانه و نيز تبعيضات قومى و ملى هستند. خود سوزى، خود كشى، فرار، افسردگى و ساير عوارض روحى در ميان اين زنان نشان مى دهد كه شيطان درون در بسيارى مواقع عذاب آورتر از شيطان بيرون است و رنجى كه اين زنان از مرد سالارى خودى مى كشند در بيش تر موارد و در زندگى روزمره از ستم قومى و ملى فراتر مى رود. اما همين زنان در مواقع حمله و فشار غير خودى در كنار مردان و در صفوف مبارزات قومى و خود مختارى قرار       مى گيرند.

با مباحثى كه در كل اين نوشتار مطرح شد به اين جا رسيديم كه حل مسئله ى قومى و ملى بدون درك عميق از آزادى و برابر بودن انسان ها ميسر نيست، و نيز اين حقيقت كه آزادى مردم كرد و افغان و تركمن و … در منطقه با آزادى ديگر مردمان در همين ناحيه و در جهان ارتباط تنگاتنگ دارد. جوامع كوچك، آزاد و مرتبط با هم به جاى جوامع بزرگ و متمركز داراى حكومت هاى مقتدر واحد مركزى براى آزادى تمام مردم در همه جاى جهان آلترناتيو مناسب ترى است. به اين ترتيب درك عميق از آزادى براى همه ى مردم مرتبط است با درك عميق از قدرت انحصارى و نفى آن و در پيش گرفتن اشكالى از اداره ى امور و تنظيم  روابط به صورت غير سلسله مراتبى و ضد اقتدار در زندگى اجتماعى و خصوصى، پرداختن به مسئله ى جنسيت در جوامع چند فرهنگى نيز جدا از اين نتايج نمى تواند باشد.

در جهان امروز هر چه بيش تر آشكار مى شود كه حل مسئله ى جنسيت و تبعيض جنسى/ جنسيتى در درون ساختارهاى قدرتى و سلسله مراتبى جوامع مدرن و پيشامدرن موجود امكان ناپذير است، و ساختار اين نوع ستم همانند ساختار تبعيض ها اصلاح ناپذير و تعديل ناپذير است. 

هم چنين، تاكنون قدرت هاى حاكم بر همه ى حاكم بر همه ى جوامع نشان داده اند كه در برخورد با نيروها و انديشه هاى مخالف و منتقد خود چگونه سعى كرده اند براى خنثى كردن و مثله كردن جوهره ى انقلابى و دگرگون كننده ى اين ايده ها شكل مسخ شده، بى خون و بدون جان و جلايى از آن ها را به اجرا در آورند و در واقع، علاوه بر ساكت كردن نارضايتى ها بخشى از اين انديشه ها و اعمال را به شكل كاريكاتورى از اصل در درون سيستم هاى خود به كار گيرند، مثل ورود زنان كرد كردستان عراق و زنان ايران به ارتش و نيروهاى نظامى، كه در واقع استفاده از نيروى زنان براى سركوب زنان و جامعه به نام آزادى و برابرى زنان با مردان است! در حالى كه در همين مناطق بيش ترين درخواست ها و تقاضاهاى زنان با سكوت مقامات و بى عملى آنان مواجه شده است.

از اين رو هر چه مى گذرد آشكارتر مى شود كه حل عميق مسئله ى جنسيت را در خارج از ساختارهاى مردسالارانه و طبقاتى موجود بايد جست. در جهان داراى انديشه هاى پساساختارگرايى و پسا استعمارى و نيز داراى تجارب متعدد و بسيار در روند امحاى انواع تبعيض و نيز تبعيض جنسى بخش هاى وسيعى از انسان هاى مترقى، انديشمند و فعال به اين نتيجه رسيده اند كه خواست اصلاح و تعديل نظام ها انتظارى عبث است و ساختن روابطى نو را بايد از هم اكنون آغاز كرد- به دور از اوتوپيايى انقلاب هاى نامعلوم آينده- به طور موازى با روابط مسلط و به دور از منطق و اصول جامعه ى مسلط. آلترناتيوهاى اقتصادى، فرهنگى، سياسى، و نيز آلترناتيوهاى شخصى در زندگى خصوصى اين گونه ساخته شده اند و ساخته خواهند شد. نظم امور، ارزش ها، معيارها و شكل ارتباطات در درون اين زندگى ها و فعاليت هاى بديل از اساس با نظام ها، قواعدو اصول جوامع پر از تبعيض مدرن و پيشامدرن متفاوت و مجزا است. اين    فعاليت هاى بديل در روندى باز، آزاد، سيال و بدون جهت هاى از پيش تعيين شده هم چنان پيش مى روند…